SODR@INA

na Zakonot

za izbor na pratenici vo

Sobranieto na Republika Makedonija

I. OSNOVNI ODREDBI

^len 1

So ovoj zakon se ureduvaat na~inot, uslovite i postapkata za izbor na pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija.

^len 2

Vo Sobranieto na Republika Makedonija (vo natamo{niot tekst: Sobranieto) se izbiraat 120 pratenici spored proporcionalniot model.

Teritorijata na Republika Makedonija pretstavuva edna izborna edinica.

Alternativa na ~len 2:

Vo Sobranieto na Republika Makedonija ( vo natamo{niot tekst: Sobranieto) se izbiraat 120 pratenici.

Od vkupniot broj 60 pratenici se izbiraat spored mnozinskiot princip, od 60 izborni edinici utvrdeni so zakon, a 60 pratenici se izbiraat spored proporcionalniot princip, pri {to teritorijata na Republika makedonija prestavuva edna izborna edinica.

Vo izbornite edinici brojot na izbira~ite mo`e da otstapuva najmnogu 10% do plus 10% vo odnos na prose~niot broj na izbira~i vo izbornite edinici.

^len 3

Pratenicite se izbiraat na op{ti, neposredni i slobodni izbori, so tajno glasawe.

Nikoj ne smee da go povika izbira~ot na odgovornost poradi glasaweto nitu pak od nego da bara da ka`e za kogo glasal ili zo{to ne glasal.

^len 4

Pravo da izbira ima sekoj dr`avjanin na Republika Makedonija koj napolnil 18 godini `ivot i ima delovna sposobnost.

^len 5

Pravo da bide izbran za pratenik ima sekoj dr`avjanin na Republika Makedonija koj:

- napolnil 18 godini `ivot;

- ima delovna sposobnost;

- ne se nao|a na izdr`uvawe kazna zatvor za storeno krivi~no delo.

^len 6

Funkcijata pratenik e nespojliva so funkcijata pretsedatel na Republika Makedonija, pretsedatel na Vladata na Republika Makedonija, minister, sudija na Ustavniot sud na Republika Makedonija, sudija, javen obvinitel, Naroden pravobranitel i so drugi nositeli na funkcii koi gi izbira ili imenuva Sobranieto na Republika Makedonija i Vladata na Republika Makedonija.

Funkcijata pratenik e nespojliva so funkcijata gradona~alnik i so ~len na sovet vo op{tinata i Gradot Skopje.

Funkcijata pratenik e nespojliva i so izvr{uvawe na stru~ni i upravni raboti vo dr`avnite organi.

Funkcijata pratenik e nespojliva so izvr{uvawe na stopanska ili druga profitna dejnost.

Funkcijata pratenik e nespojliva so ~lenuvawe vo upravni odbori na javni pretprijatija , javni ustanovi, fondovi , agencii, zavodi i vo drugi pravni lica, kako i so izborot na pretstavnik na dr`avniot i op{estven kapital vo trgovskite dru{tva.

So denot na verifikacijata na mandatot za pratenik, na nositelite na funkciite od stavovite 1 i 2 na ovoj ~len im prestanuva funkcijata.

Od denot na verifikacijata na mandatot za pratenik na licata od stavot 3 na ovoj ~len, privremeno im prestanuva rabotniot odnos.

Od denot na verifikacijata na mandatot za pratenik na licata od stavovite 4 i 5 na ovoj ~len im miruva stopanskata ili profitna dejnost.

^len 7

Na pripadnicite na vooru`enite sili na Republika Makedonija, pripadnicite na uniformiraniot del na policijata, ovlastenite slu`beni lica vo Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, Ministerstvoto za odbrana i vo Agencijata za razuznavawe od denot koga }e bidat utvrdeni kako kandidati za pratenici slu`bata im miruva.

So denot na verifikacijata na mandatot za pratenik na licata od stavot 1 na ovoj ~len rabotniot odnos privremeno im prestanuva.

^len 8

Pratenicite ne mo`at da bidat otpovikani.

Funkcijata pratenik se vr{i profesionalno.

^len 9

Izbori za pratenici se odr`uvaat sekoja ~etvrta godina vo poslednite 90 dena od mandatot na stariot prateni~ki sostav ili vo rok od 60 dena od denot na raspu{taweto na Sobranieto.

Mandatot na pratenicite trae od denot na negovoto verifikuvawe, do denot na verifikuvaweto na mandatot na novoizbranite pratenici.

Redovnite izbori za pratenici se odr`uvaat prvata nedela vo noemvri vo godinata vo koja zavr{uva prateni~kiot mandat.

Aktot za raspi{uvawe na izborite go donesuva pretsedatelot na Sobranieto na Republika Makedonija, koj se dostavuva do Dr`avnata izborna komisija i Ministerstvoto za pravda i so nego se opredeluva denot od koga po~nuvaat da te~at rokovite za izvr{uvawe na izbornite dejstvija i denot na odr`uvaweto na izborite.

Vonredni izbori za izbor na pratenici se sproveduvaat vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon.

Od denot na raspi{uvawe na izborite do denot na odr`uvawe na izborite ne mo`e da pomine pove}e od 90 nitu pomalku od 70 dena.

Aktot za raspi{uvawe na izborite se objavuva vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".

^len 10

Za dejstvijata, aktite, podnesocite i drugite spisi vo vrska so sproveduvaweto na izborite za pratenici ne se pla}a taksa i site dejstvija vo izbornata postapka se osloboduvaat od pla}awe na site vidovi danok.

II.ORGANI ZA SPROVEDUVAWE NA IZBORITE

^len 11

Organi za sproveduvawe na izborite se:

- Dr`avnata izborna komisija

- izbornite komisii i

- izbira~kite odbori.

^len 12

Dr`avnata izborna komisija e sostavena od pretsedatel, osum ~lenovi i nivni zamenici.

Dr`avnata izborna komisija ima sekretar i negov zamenik.

Vo slu~aj na predhodno najaveno otsustvo na ~len na Dr`avnata izborna komisija vo nejzinata rabota na sednicite u~estvuva negoviot zamenik.

Pretsedatelot, ~lenovite na Dr`avnata izborna komisija, sekretarot i nivnite zamenici gi imenuva Sobranieto na predlog na Komisijata za pra{awa na izborite i imenuvawata.

^len 13

Pretsedatelot i dvajca ~lenovi na Dr`avnata izborna komisija i nivnite zamenici se imenuvaat od redot na sudiite na Vrhovniot sud na Republika Makedonija i dvajca ~lenovi i nivnite zamenici od redot na sudiite na apelacionite sudovi za vreme od pet godini.

Dvajca ~lenovi na Dr`avnata izborna komisija i nivni zamenici predlagaat politi~kite partii vo opozicija, koi na poslednite izbori osvoile najmnogu glasovi.

Dvajca ~lenovi na Dr`avnata izborna komisija i nivni zamenici predlagaat politi~kite partii koi se na vlast, a koi na poslednite izbori osvoile najmnogu glasovi.

^lenovite i nivnite zamenici od stavovite 2 i 3 na ovoj ~len se imenuvaat spored rezultatite od poslednite sprovedeni izbori za pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija vo rok od 30 dena od denot na odr`uvawe na konstitutivnata sednica na Sobranieto za vreme od ~etiri godini.

Za sekretar na Dr`avnata izborna komisija i negov zamenik se imenuvaat diplomirani pravnici za vreme od pet godini.

Sekretarot ne vleguva vo sostavot na Dr`avnata izborna komisija i nema pravo na glas.

Sekretarot svojata rabota ja vr{i profesionalno.

^len 14

Politi~kite partii od ~lenot 13 stav 2 i 3 na ovoj zakon, ~lenovite i nivnite zamenici gi utvrduvaat vo rok od pet dena po dobivaweto na izvestuvaweto za taa cel od pretsedatelot na Sobranieto na Republika Makedonija.

Ako politi~kite partii ne gi utvrdat i ne gi dostavat imiwata na ~lenovite i nivnite zamenici vo rokot opredelen vo stavot 1 od ovoj ~len, ~lenovite i nivnite zamenici gi predlaga Komisijata za pra{awa na izborite i imenuvawata.

^lenovite na Dr`avnata izborna komisija i nivnite zamenici od ~lenot 13 stav 2 i 3 na ovoj zakon, treba da bidat diplomirani pravnici.

^len 15

Izborni komisii se formiraat vo op{tinite: Berovo, Bitola, Makedonski Brod, Valandovo, Vinica, Gevgelija, Gostivar, Debar, Del~evo, Demir Hisar, Kavadarci, Ki~evo, Ko~ani, Kratovo, KrivaPalanka, Kru{evo, Kumanovo, Negotino, Ohrid, Prilep, Probi{tip, Radovi{, Resen, Sveti Nikole, Struga, Strumica, Tetovo, Veles, [tip, Karpo{, Centar, Gazi Baba, ^air i Kisela Voda i gi opfakaat op{tinite koi proizlegle od niv soglasno so Zakonot za teritorijalnata podelba na Republika Makedonija i opredeluvawa na podra~jata na edinicite na lokalnata samouprava (“Slu`ben vesnik na RM” br. 49/96) .

Izbornite komisii od stavot 1 na ovoj ~len se sostaveni od pretsedatel, ~etvorica ~lenovi i nivni zamenici.

Pretsedatelot, ~lenovite na izbornite komisii i nivnite zamenici gi imenuva Dr`avnata izborna komisija.

Pretsedatelot na izbornata komisija, negoviot zamenik, dvajcata ~lenovi i nivnite zamenici se imenuvaat za vreme od pet godini.

Izbornata komisija ima sekretar koj e diplomiran pravnik, a go imenuva pretsedatelot na izbornata komisija za vreme od pet godini.

Sekretarot ne vleguva vo sostavot na izbornata komisija i nema pravo na glas.

^len 16

Pretsedatelot i dvajca ~lenovi na izbornata komisija i nivnite zamenici se imenuvaat od redot na sudiite na osnovnite sudovi..

Eden ~len i negoviot zamenik na izbornata komisija se imenuvaat po predlog na politi~kite partii vo opozicija, koi na poslednite izbori osvoile najmnogu glasovi.

Eden ~len i negoviot zamenik na izbornata komisija se imenuvaat po predlog na politi~kite partii {to se na vlast,a koi na poslednite izbori osvoile najmnogu glasovi.

^lenovite i nivnite zamenici od stavovite 2 i 3 na ovoj ~len se imenuvaat spored rezultatite od poslednite sprovedeni izbori za pratenici vo Sobranieto na Republika Makedonija vo rok od 30 dena od denot na imenuvaweto na ~lenovite na Dr`avnata izborna komisija od ~lenot 13 stav 4 na ovoj zakon za vreme od ~etiri godini.

^len 17

Politi~kite partii predlozite za kandidati za ~lenovi na izbornite komisii i nivnite zamenici od ~lenot 16 stav 2 i 3 na ovoj zakon gi dostavuvaat do Dr`avnata izborna komisija vo rok od 15 dena od denot na raspi{uvaweto na izborite.

Politi~kite partii predlozi za kandidati za ~lenovi na izbornite komisii i nivni zamenici od ~lenot 16 stav 2 i 3 na ovoj zakon, dostavuvaat i vo slu~aj koga ~len ili negov zamenik }e podnese ostavka. Politi~kite partii predlozite gi dostavuvaat vo rok od 24 ~asa po dobivaweto na izvestuvaweto od Dr`avnata izborna komisija.

Ako politi~kite partii ne dostavat predlog vo rokot utvrden vo stavovite 1 i 2 na ovoj ~len, ~lenovite na izbornite komisii i nivnite zamenici gi imenuva Dr`avnata izborna komisija.

^len 18

Pretsedatelot i ~lenovite na izbornata komisija i nivnite zamenici, imaat `iveali{te na podra~jeto na op{tinata predvidena vo ~lenot 15 stav 1 od ovoj zakon, i imaat izbira~ko pravo.

Odlukite za imenuvaweto na izbornite komisii se objavuvaat vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija".

^len 19

Izbira~ki odbor se formira za sekoe izbira~ko mesto.

Izbira~kite odbori se sostaveni od pretsedatel, ~etvorica ~lenovi i nivni zamenici.

Pretsedatelot na izbira~kiot odbor i negoviot zamenik se imenuvaat po mo`nost od redot na diplomiranite pravnici ,

Dvajca ~lenovi na izbira~kiot odbor i nivnite zamenici se imenuvaat po predlog na politi~kite partii vo opozicija, koi na poslednite izbori osvoile najmnogu glasovi.

Dvajca ~lenovi na izbira~kiot odbor i nivnite zamenici se imenuvaat po predlog na politi~kite partii koi se na vlast, a koi na poslednite izbori osvoile najmnogu glasovi.

Predsedatelot i ~lenovite na izbira~kite odbori i nivnite zamenici gi imenuva izbornata komisija.

^len 20

Pretsedatelot i ~lenovite na izbira~kite odbori i nivnite zamenici gi imenuva izbornata komisija, najdocna 20 dena pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite.

Odlukite za imenuvawe na izbira~kite odbori se objavuvaat vo “Slu`ben vesnik na Republika Makedonija”.

^len 21

Politi~kite partii kandidatite za ~lenovi na izbira~kite odbori i nivnite zamenici od ~lenot 19 stav 4 i 5 na ovoj zakon gi predlagaat najdocna 25 dena pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite.

Ako politi~kite partii ne go dostavat predlogot vo rokot utvrden vo stavot 1 od ovoj ~len, ~lenovite na izbira~kite odbori i nivnite zamenici gi imenuva izbornata komisija.

Pretsedatelot na izbornata komisija imenuva novi ~lenovi na izbira~kiot odbor i nivni zamenici vo slu~aj na neopravdano napu{tawe na glasa~koto mesto na ~lenovi na izbira~kiot odbor i nivni zamenici za vreme na izborite.

^len 22

Za pretsedatel, za ~lenovi na izbira~kite odbori i za nivni zamenici, mo`at da bidat imenuvani samo lica {to imaat izbira~ko pravo i `iveali{te na podra~jeto na op{tinata za koja se imenuvani .

^len 23

Organite za sproveduvawe na izborite mo`at da rabotaat i da odlu~uvaat ako prisustvuva mnozinstvoto od ~lenovite.

Organite za sproveduvawe na izborite odlukite gi donesuvaat so mnozinstvo glasovi od vkupniot broj ~lenovi.

^len 24

^lenovite na organite za sproveduvawe na izborite, sekretarot, kako i nivnite zamenici ne mo`at da bidat kandidati za pratenici.

Ako ~len na organot za sproveduvawe na izborite, sekretarot, kako i nivni zamenik, prifati kandidatura za pratenik, funkcijata na ~len, sekretar odnosno zamenik mu prestanuva.

^len 25

^lenovite na organite za sproveduvawe na izborite svojata funkcija ja izvr{uvaat nepristrasno, sovesno i odgovorno vo soglasnost so nadle`nostite utvrdeni so ovoj zakon.

Sobranieto na Republika Makedonija po predlog na Dr`avnata izborna komisija pred raspi{uvaweto na izborite donesuva Finansiski plan so koj se utvrduvaat tro{ocite za sproveduvawe na izborite i nadomestocite na ~lenovite na organite za sproveduvawe na izborite.

^len 26

Sekoj podnositel na lista na kandidatite za izbor na pratenici ima pravo da opredeli pretstavnik i negov zamenik {to }e ja sledat rabotata na izbornata komisija i na izbira~kiot odbor od zapo~nuvaweto na izborite se do utvrduvaweto i objavuvaweto na rezultatite.

Podnositelot na listata mu izdava ovlastuvawe na pretstavnikot i za toa ja izvestuva izbornata komisija.

Pretstavnikot na podnositelot na listata na sednicata na izbornata komisijata mo`e da predupredi za nepravilnosti vo nejzinata rabota i dokolku ne bide prifateno predupreduvaweto, mo`e da pobara toa da bide vneseno vo zapisnikot.

^len 27

Dr`avnata izborna komisija:

1. se gri`i za zakonitost vo podgotovkite i sproveduvaweto na izborite i dava upatstva;

2. go imenuva sostavot na izbornite komisii, dava upatstva za nivnoto rabotewe, dava pojasnuvawa za primenata na odredbite na ovoj zakon i za sproveduvawe na izborite;

3. gi potvrduva i objavuva listite na kandidati za izbor na pratenici i so `drepka go utvrduva nivniot redosled vo glasa~koto liv~e;

4. formira pomo{ni tela za izvr{uvawe na organizaciono-tehni~ki raboti;

5. opredeluva zaedni~ki standardi za izborniot materijal i drugi materijalni uslovi i se gri`i za nivno sproveduvawe;

6. propi{uva obrasci za sproveduvawe na izborite i gi objavuva vo "Slu`ben vesnik na Republika Makedonija";

7. go opredeluva na~inot na rakuvaweto i ~uvaweto na izborniot materijal;

8. go organizira pe~ateweto na glasa~kite liv~iwa i listite na kandidati (ja utvrduva formata, goleminata, bojata i seriskite broevi na glasa~kite liv~iwa);

9. ja informira javnosta za na~inot na glasaweto i za ostvaruvaweto na izbira~koto pravo;

10. gi utvrduva pravilata za nabquduvawe na izborite na doma{ni i stranski nabquduva~i i im obezbeduva ispravi za identifikacija;

11. odlu~uva po prigovori;

12. gi utvrduva i objavuva rezultatite od izborite;

13. gi objavuva rezultatite od sprovedenite izbori za pratenici vo Sobranieto vo rok od tri dena od denot na nivnoto odr`uvawe;

14. podnesuva izve{taj za sprovedenite izbori do Sobranieto na Republika Makedonija;

15. izdava uverenija na izbranite pratenici;

16.donesuva Pravilnik i Upatstvo za nadomestokot na ~lenovite na izbornite organi;

17.podnesuva finansiski izve{taj za sprovedenite izbori pred Sobranieto ;

18.gi vr{i rabotite predvideni so Zakonot za Izbira~kiot spisok;

19.go propi{uva vidot na sredstvoto so koj se obele`uvaat i proveruvaat licata {to glasale;

20.gi objavuva vo dneven pe~at opisite na izbira~kite mesta; i

21. vr{i i drugi raboti predvideni so zakon.

^len 28

Izbornata komisija:

1. se gri`i za zakonito sproveduvawe na izborite;

2. gi imenuva pretsedatelot, ~lenovite i zamenicite na izbira~kite odbori i dava upatstvo za nivnoto rabotewe;

3. prezema tehni~ki podgotovki za sproveduvawe na izborite spored Upatstvoto i instrukciite na Dr`avnata izborna komisija;

4. gi informira gra|anite za na~inot i tehnikata na glasawe;

5. gi evidentira ovlastenite pretstavnici za sledewe na rabotata na izbornata komisija i na izbira~kite odbori;

6. gi predava izbornite materijali na izbira~kite odbori na na~in utvrden so ovoj zakon;

7. go presmetuva brojot na glasovite {to gi dobile listite na kandidati poedine~no i rezultatot go dostavuva do Dr`avnata izborna komisija vo rok od 24 ~asa;

8. odlu~uva po prigovori poradi nepravilnosti vo rabotata na izbira~kite odbori;

9. popolnuva i dostavuva statisti~ki podatoci za potrebite na Dr`avniot zavod za statistika na Republika Makedonija; i

10. vr{i i drugi raboti.

^len 29

Izbira~kiot odbor neposredno rakovodi so glasaweto na izborite, obezbeduva pravilnost i tajnost na glasaweto, obezbeduva slobodno i mirno odr`uvawe na glasaweto , go utvrduva rezultatot od glasaweto na glasa~koto mesto i gi objavuva na samoto mesto kade {to se sproveduvalo glasaweto.

Izbira~kiot odbor za svojata rabota sostavuva zapisnik i zaedno so izborniot materijal go dostavuva do izbornata komisija.

^len 30

Organite na dr`avnata uprava se dol`ni na organite za sproveduvawe na izborite da im obezbedat tehni~ki i drugi uslovi za rabota.

Za vr{ewe na rabotite od stavot 1 na ovoj ~len na organite na dr`avnata uprava im se dodeluvaat sredstva od Buxetot na Republika Makedonija.

III. PREDLAGAWE NA KANDIDATI

^len 31

Predlagaweto na kandidati za izbor na pratenici se vr{i so podnesuvawe na lista na kandidati.

Vo predlo`enata lista na kandidati sekoj pol }e bide zastapen so najmalku 30%.

^len 32

Pravo da podnesat lista na kandidati imaat registriranite politi~ki partii samostojno ili dve i pove}e partii zaedno, kako i grupa izbira~i (vo natamo{niot tekst: podnositel na lista).

^len 33

Koga podnositel na lista na kandidati e grupa izbira~i, potrebno e da se soberat najmalku 1.000 potpisi od zapi{anite izbira~i vo Izbira~kiot spisok.

^len 34

Potpisite na izbira~ite vo postapkata na kandidirawe se sobiraat, pred organot nadle`en za vodeweto evidencija na izbira~koto pravo na propi{an obrazec od Dr`avnata izborna komisija, koj sodr`i ime i prezime, postojano `iveali{te, profesija, rabotno mesto i edinstven mati~en broj na predlo`eniot kandidat, kako i ime i prezime i edinstven mati~en broj na izbira~ot {to go potpi{uva predlogot.

Sobiraweto potpisi pred organot nadle`en za vodewe na evidencija na izbira~koto pravo zapo~nuva petnaesettiot den od denot na raspi{uvaweto na izborite i trae petnaeset dena.

Sekoj izbira~ svojot potpis mo`e da go dade samo za edna lista na kandidati.

Izbira~ite {to ja podnesuvaat listata mora da imaat izbira~ko pravo i postojano `iveali{te na teritorijata na Republika Makedonija.

^len 35

Podnositelot na lista mo`e da podnese samo edna lista na kandidati.

^len 36

Listata na kandidati ja potpi{uva li~no ovlasten pretstavnik na podnositelot na listata.

Imeto na listata se ozna~uva spored imeto na podnositelot na listata.

Ako podnositel na listata na kandidati e grupa izbira~i, imeto na listata se ozna~uva so "grupa izbira~i".

^len 37

Listata na kandidati se dostavuva do Dr`avnata izborna komisija. najdocna 38 dena pred denot na odr`uvaweto na izborite.

Listata na kandidati sodr`i tolku kandidati kolku {to se izbiraat pratenici.

Redosledot na kandidatite vo listata na kandidati go utvrduva podnositelot na listata.

^len 38

Dr`avnata izborna komisija vedna{ po priemot na listite na kandidati utvrduva dali tie se podneseni vo opredeleniot rok i dali se sostaveni vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon.

Ako komisija od stav 1 na ovoj ~len utvrdi deka se napraveni oddelni propusti, odnosno nepravilnosti, }e gi povika podnositelite na listite vedna{, no najdocna vo rok od 48 ~asa, da gi otstranat konstatiranite propusti ili nepravilnosti.

Ako komisija od stav 1 na ovoj ~len utvrdi deka listite se podneseni vo opredeleniot rok i se sostaveni vo soglasnost so odredbite na ovoj zakon, odnosno konstatiranite propusti i nepravilnosti podnositelite na listite gi otstranile vo rokot od stav 2 na ovoj ~len, podnesenite listi }e gi potvrdi so re{enie.

Komisijata od stavot 1 na ovoj ~len re{enieto od stav 3 na ovoj ~len go donesuva vo rok od 48 ~asa.

^len 39

Ako komisija od ~len 38 stav 1 na ovoj zakon, utvrdi deka listite se podneseni nenavremeno, odnosno konstatiranite propusti i nepravilnosti podnositelite na listite ne gi otstranile vo rokot predviden vo ~len 38 stav 2 na ovoj zakon, podnesenata lista }e ja otfrli so re{enie.

Protiv re{enieto na Dr`avnata izborna komisija od stavot 1 na ovoj ~len, mo`e da se podnese `alba vo rok od 24 ~asa do Vrhovniot sud na Republika Makedonija.

Vrhovniot sud na Republika Makedonija e dol`en da donese odluka po `albata vo rok od 48 ~asa od nejziniot priem.

@albata od stavot 2 na ovoj ~len se dostavuva preku Dr`avnata izborna komisija.

Dostavuvawe na `alba po po{ta ne e dozvoleno.

^len 40

Dr`avnata izborna komisija so `drepka }e go utvrdi redosledot na listite na kandidati vo glasa~koto liv~e.

Komisijata od stav 1 na ovoj ~len, za aktivnostite {to }e gi prezeme vo soglasnost so stav 1 od ovoj ~len zadol`itelno prethodno gi izvestuva ovlastenite pretstavnici na podnositelot na listata.

Komisijata od stav 1 na ovoj ~len utvrdenite listi }e gi objavi vo dnevniot pe~at najdocna 30 dena pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite.

Izbornite komisii od ~len 15 stav 1 na ovoj zakon, utvrdenite listi }e gi oglasot vo izbira~kite mesta kade {to se vr{i izborot.

IV. IZBORNA KAMPAWA

^len 41

Politi~ka partija, dve ili pove}e politi~ki partii zaedno, grupata izbira~i i kandidatite za pratenici (vo natamo{niot tekst: organizatori na izbornata kampawa) imaat pravo na ramnopraven pristap i pod ednakvi uslovi da gi koristat site vidovi na politi~ka propaganda, izvestuvawe i drugi oblici na propaganda ~ija cel e da se vlijae na odlukata na izbira~ite pri glasaweto na kandidati za pratenici.

^len 42

Izbornata kampawa zapo~nuva 30 dena pred denot opredelen za odr`uvawe na izbori i ne smee da trae 24 ~asa pred denot na izborite i na denot na izborite.

Stranski pravni i fizi~ki lica ne mo`at da organiziraat izborna kampawa.

^len 43

Za zakonitosta na sproveduvaweto na izbornata kampawa e odgovoren organizatorot na izbornata kampawa.

Organizatorot na izbornata kampawa e odgovoren i za onie dejstvija na izbornata kampawa za koi }e ovlasti drugi lica.

^len 44

Kandidatite imaat pravo, ako vo vremeto na izbornata kampawa, odnosno vo nastapite ili propagandnite izvestuvawa na oddelni organizatori na izbornata kampawa im se povreduvaat pravata (so popre~uvawe i onevozmo`uvawe na kampawata na protivkandidatite), vedna{ da pokrenat postapka za za{tita na svoite prava pred nadle`niot osnoven sud.

Postapkata za za{tita na pravata vo slu~aj na povreda na pravata na kandidatite e itna.

Po baraweto za za{tita na pravata, osnovniot sud }e odlu~i vo rok od 72 ~asa od denot na podnesuvaweto na baraweto.

Protiv odlukata na osnovniot sud mo`e da se izjavi `alba vo rok od 72 ~asa od denot na priemot na odlukata do nadle`niot apelacionen sud.

Nadle`niot apelacionen sud odlu~uva vo rok od 72 ~asa od denot na podnesuvaweto na `albata.

Pravosilnata odluka vedna{ se objavuva vo javnite glasila.

^len 45

Javnite glasila vo Republika Makedonija se dol`ni pod ednakvi uslovi da obezbedat ramnopraven pristap vo pretstavuvaweto na kandidatite za pratenici, politi~kite partii, grupata izbira~i i na nivnite programi.

Dol`inata na traeweto na izbornoto pretstavuvawe, kako i uslovite i metodite na reklamirawe za koristewe na programskoto vreme, odnosno prostorot vo javnite glasila za pretstavuawe na kandidatite, politi~kite partii i grupata izbira~i i na nivnite programi po predlog na Sovetot za radiodifuzija gi opredeluva Sobranieto so Odluka za pravilata za ramnopraven pristap vo mediumsko pretstavuvawe, {to }e se objavi najdocna 40 dena pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite.

^len 46

Koga se objavuva ispituvawe na javnoto mislewe za kandidatite, politi~kite partii i grupata izbira~i vo izbornata kampawa, potrebno e da se navede imeto na institucijata ili rakovoditelot na institucijata {to go izvr{ila istra`uvaweto, datumot, metodologijata, goleminata i strukturata na primerokot i imeto na nara~atelot koj go pobaral ispituvaweto

Ispituvaweto na javnoto mislewe mo`e da se objavi najdocna pet dena pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite.

Ispituvaweto na javnoto mislewe mo`at da se vr{i na samiot den na izborite, a rezultatite mo`at da bidat objaveni neposredno po zatvoraweto na izbira~kite mesta.

^len 47

Javnite glasila koga objavuvaat izborni propagandni izvestuvawa vo informativniot del se dol`ni da navedat deka se raboti za platen oglas.

^len 48

Javnite glasila, ~ij osnova~ e Sobranieto na Republika Makedonija, vo sorabotka so Dr`avnata izborna komisija imaat obvrska da gi informiraat gra|anite za na~inot i tehnikata na glasawe bez nadomestok.

^len 49

Izborni plakati e dozvoleno da se istaknuvaat bez nadomestok na mesta {to gi utvrduva op{tinata, odnosno Gradot Skopje.

Op{tinata i Gradot Skopje imaat obvrska da gi obele`at mestata od stav 1 na ovoj ~len za sekoj podnositel na listi pooddelno.

Op{tinata i Gradot Skopje mo`e da utvrdat i dopolnitelni mesta za istaknuvawe na izborni plakati so nadomestok.

Del od sredstvata od stavot 3 na ovoj ~len op{tinite i Gradot Skopje, neposredno po zavr{uvaweto na izborite, se dol`ni da gi iskoristat za otstranuvawe na smetot napraven za vreme na izbornata kampawa.

Op{tinite i Gradot Skopje se dol`ni da gi objavat uslovite za dobivawe pravo za koristewe na mestata za istaknuvawe izborni plakati najdocna 50 dena pred odr`uvaweto na izborite.

Op{tinite i Gradot Skopje se dol`ni da obezbedat ednakvi uslovi za site organizatori na izbornata kampawa pri istaknuvaweto na plakati na utvrdenite mesta.

Izborni plakati mo`e da se istaknuvaat i na stanbeni ili drugi privatni objekti so prethodna soglasnost od sopstvenikot na objektot.

Ne e dozvoleno istaknuvawe na izborni plakati na objektite kade se nao|a izbira~koto mesto ili prostorijata kade se sproveduva glasaweto,

^len 50

Uni{tuvawe na izborni plakati ili lepewe vrz druga plakata na drugi organizatori na izbornata kampawa e zabraneto.

^len 51

Predizbornite sobiri se javni.

Za odr`uvawe na redot na sobirite odgovara organizatorot.

^len 52

Organizatorot na izbornata kampawa za organizirawe na predizboren sobir na javni mesta i na mesta kade {to se odviva javen prevoz pismeno go izvestuva Ministerstvoto za vnatre{ni raboti preku podra~nata edinica najdocna 48 ~asa pred denot na odr`uvaweto na sobirot.

^len 53

Predizbornite sobiri ne smeat da se odr`uvaat vo voeni objekti, verski objekti, vo bolnici, domovi za stari lica, u~ili{ta, detski gradinki i drugi javni institucii.

Po isklu~ok, na organizatorite mo`e da im bide dozvoleno da odr`uvaat predizborni sobiri vo prostoriite na u~ili{ta ili kulturni centri, dokolku vo op{tinata nema drug objekt za da se odr`i sobirot.

Dozvolata za odr`uvawe predizborni sobiri ja dava odgovornoto lice na ustanovata pod uslovi ednakvi za site organizatori na izbornata kampawa.

Za potrebite na izbornata kampawa ne e dozvoleno da se koristat prostoriite, opremata ili drugiot imot {to e namenet za rabota na dr`avnite organi i organite na lokalnata samouprava.

Po isklu~ok, mo`at da se koristat prostoriite na dr`avnite organi i organite na lokalnata samouprava, dokolku vo mestoto ne postojat nikakvi drugi soodvetni prostorii za potrebite na izbornata kampawa.

Dozvolata ja dava odgovornoto lice na organot pod uslovi ednakvi za site organizatori na izbornata kampawa.

V. FINANSIRAWE NA IZBORNATA KAMPAWA

^len 54

Organizatorot na izbornata kampawa zadol`itelno otvora `iro-smetka so naznaka "za izborna kampawa", najmalku 35 dena pred denot opredelen za izborite.

Dr`avnata izborna komisija izdava potvrda za podnesena lista na kandidati.

Koga organizator na izbornata kampawa e grupa izbira~i, potpisnik na `iro -smetkata e ovlasteniot pretstavnik na podnositelot na listata.

Na `iro-smetkata, organizatorot na izbornata kampawa }e gi deponira site sredstva dobieni od pravni ili fizi~ki lica za finansirawe na izbornata kampawa.

Site tro{oci za kampawata isklu~ivo }e se pokrijat od sredstvata na `iro -smetkata.

^len 55

Organizatorot na izbornata kampawa e dol`en da podnese finansiski izve{taj za izbornata kampawa.

Finansiskiot izve{taj za izbornata kampawa sodr`i podatoci za vkupniot iznos na sredstva i napravenite tro{oci.

Finansiskiot izve{taj se dostavuva do Sobranieto na Republika Makedonija najdocna tri meseci od denot na zavr{uvaweto na izborite.

Organizatorot na izbornata kampawa na grupa izbira~i, vi{okot od sobranite sredstva }e go podari vo dobrotvorni celi.

^len 56

Izbornata kampawa ne smee da se finansira od:

- sredstva od Buxetot na Republika Makedonija, osven opredelenite sredstva od ~lenot 58 na ovoj zakon;

- sredstva od buxetot na edinicite na lokalnata samouprava i Gradot Skopje;

- sredstva od javni pretprijatija i ustanovi;

- sredstva od zdru`enie na gra|ani, verski zaednici, religiozni grupi i fondacii;

- sredstva od stranski vladi, me|unarodni institucii, organi i organizacii na stranski dr`avi i drugi stranski lica i

- sredstva od pretprijatija so me{ovit kapital, kade dominanten sopstvenik e stranski vlo`uva~ .

^len 57

Pri finansiraweto na izbornata kampawa za pratenik, organizatorot na izbornata kampawa mo`e da potro{i najmnogu 15 denari po zapi{an izbira~ vo Izbira~kiot spisok za listata na kandidati.

^len 58

Pravo na nadomestok na tro{oci za izbori imaat organizatorite na izbornata kampawa ~ii kandidati se izbrani za pratenici vo visina od 15 denari po dobien glas.

Nadomestokot na tro{ocite za izbori }e se isplati od Buxetot na Republika Makedonija najdocna vo rok od tri meseci od podnesuvaweto na finansiskiot izve{taj za izborna kampawa.

Koga podnositel na listata na izbraniot pratenik se dve ili pove}e politi~ki partii, sredstvata me|u niv se delat na ednakvi delovi, osven ako poinaku ne se dogovorile.

Nadomestokot na tro{ocite za izbori se opredeluva so odluka na Sobranieto na Republika Makedonija.

^len 59

Dr`avnata izborna komisija }e donese re{enie za poni{tuvawe na izborot na kandidati za pratenici na politi~ka partija, dve i pove}e partii zaedno, odnosno grupa izbira~i ako so pravosilna presuda se utvrdi deka vo tekot na izbornata kampawa koristele sredstva steknati od izvr{eni kaznivi dela.

VI. SPROVEDUVAWE NA IZBORITE

^len 60

Gra|anite za odr`uvawe na izborite se izvestuvaat preku javen povik i istaknuvawe plakati na vidni mesta .

Izvestuvaweto na gra|anite go vr{at izbornite komisii.

1. Izboren materijal

^len 61

Izborniot materijal za sproveduvawe na izborite za pratenici se sostoi od:

- potreben broj kutii za glasawe;

- obrasci na zapisnici;

- potreben broj na glasa~ki liv~iwa za glasawe za listi na kandidati spored izvodot od Izbira~kiot spisok;

- listi na kandidati;

- zaveren izvod od Izbira~kiot spisok

- sredstva za obele`uvawe i proverka na licata koi glasale i

- drug materijal potreben za glasawe.

^len 62

Dr`avnata izborna komisija izborniot materijal go predava na izbornite komisii najdocna vo rok od 72 ~asa pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite.

Za predavaweto na izborniot materijal na izbornite komisii se sostavuva zapisnik vo koj treba posebno da se navede vkupniot broj na glasa~ki liv~iwa za glasawe za listi na kandidati so seriskite broevi i potrebniot broj listi na kandidati {to se istaknuvaat vo prostoriite za glasawe.

^len 63

Izbornata komisija e dol`na eden den pred denot opredelen za odr`uvawe na izborite da go predade izborniot materijal na izbira~kite odbori.

Za predavaweto na izborniot materijal na izbira~kite odbori se sostavuva zapisnik vo koj treba da se navede vkupniot broj na glasa~ki liv~iwa za glasawe za listi na kandidati so seriskite broevi i drug materijal potreben za glasawe.

Vo zapisnikot za prezemawe na izborniot materijal izbira~kiot odbor konstatira dali prostorijata vo koja }e se glasa gi ispolnuva predvidenite uslovi za glasawe.

Zapisnikot go potpi{uvaat pretsedatelot i ~lenovite na izbira~kiot odbor i ~len na izbornata komisija koj go predava materijalot.

Dokolku prisutnite pretstavnici na podnositelite na listi imaat zabele{ki za predavaweto na izborniot materijal, tie imaat pravo da baraat zabele{kite da bidat evidentirani vo zapisnikot, i samo taka evidentiranite zabele{ki mo`at da se istaknuvaat vo prigovorite i da bidat predmet na ocenka vo `albenata postapka.

Ako na pretstavnicite na podnositelite na listi ne im bidat evidentirani zabele{kite od stav 5 na ovoj ~len vo zapisnikot, imaat pravo zabele{kite da gi dostavat do izbornata komisija vo rok od 5 ~asa po sostavuvaweto (potpi{uvaweto) na zapisnikot.

2. Glasa~ko liv~e

^len 64

Glasa~koto liv~e za listite na kandidati sodr`i:

1) reden broj, ime i simbol (ako go ima) na podnositelot na listata;

2) ime i prezime na nositelot na listata;

3) seriski broj na glasa~koto liv~e; i

4) upatstvo za glasawe;

Dokolku ima nositeli na lista so isto ime i prezime, toga{ se naveduva i po~etnata bukva na nivnoto sredno ime.

Listite na kandidatite se istaknuvaaat vo prostorijata za glasawe.

3. Sproveduvawe na glasaweto

^len 65

Za sekoe izbira~ko mesto se opredeluva mesto na koe se vr{i glasaweto (vo natamo{niot tekst: glasa~ko mesto).

^len 66

Glasaweto zapo~nuva vo 7,00 ~asot i trae neprekinato do 19,00 ~asot.

Vo 19,00 ~asot glasa~koto mesto se zatvora, a na izbira~ite koi se zateknale vo objektot kade {to se glasa }e im se ovozmo`i da glasaat.

Izbira~kiot odbor mo`e da go zatvori glasa~koto mesto i pred istekot na rokot od stavot 1 na ovoj ~len, ako glasale site izbira~i zapi{ani vo izvodot od Izbira~kiot spisok.

^len 67

Pretsedatelot i ~lenovite na izbira~kiot odbor najdocna eden ~as pred po~etokot na glasaweto se sobiraat vo prostorijata za glasawe i utvrduvaat:

- dali prostorijata e vo istata sostojba kako {to ja ostavile na denot pred izborite;

- dali izborniot materijal e vo ista sostojba kako {to bil na denot pred izborite i

- dali glasa~kata kutija e prazna.

Izbira~kiot odbor sostavuva zapisnik za utvrdenata sostojba, koj go potpi{uvaat pretsedatelot i ~lenovite na odborot.

Zabele{kite na ~lenovite na izbira~kiot odbor se konstatiraat vo zapisnikot.

Dokolku pretstavnicite na podnositelite na listite imaat zabele{ki, tie imaat pravo da baraat zabele{kite da bidat evidentirani vo zapisnikot, i samo taka evidentiranite zabele{ki mo`at da se istaknuvaat vo prigovorite i da bidat predmet na ocenka vo `albenata postapka.

Ako zabele{kite na pretstavnicite na podnositelite na listite od stavot 4 na ovoj zakon ne im bidat evidentirani vo zapisnikot, imaat pravo zabele{kite da gi dostavat do izbornata komisija vo rok od 5 ~asa po sostavuvaweto (potpi{uvaweto) na zapisnikot.

^len 68

Izbira~kiot odbor se gri`i za odr`uvawe na redot i mirot na glasa~koto mesto.

Izbira~kiot odbor mo`e sekoj {to go naru{uva redot i mirot na glasa~koto mesto da go otstrani.

Glasa~koto mesto za vreme na sproveduvawe na glasaweto go obezbeduva policija.

Izbira~kiot odbor mo`e da pobara pomo{ od policijata za vospostavuvawe red na glasa~koto mesto.

Nikoj ne smee da dojde na glasa~koto mesto vooru`en, osven vo slu~ajot predviden vo stavovite 3 i 4 na ovoj ~len.

^len 69

Izbira~kiot odbor mo`e da go prekine glasaweto ako na glasa~koto mesto se naru{i redot s# dodeka toj ne se vospostavi.

Glasaweto mo`e da se prekine i vo slu~aj na vremenski nepogodi ili drugi vonredni okolnosti.

Izbira~kiot odbor }e go prekine glasaweto ako glasa~koto mesto ne go obezbeduva policija ili ako taa e povikana a ne se odyvala na povikot, ili ako ne go odr`uva redot na glasa~koto mesto i ne se pridr`uva kon odredbite na ovoj zakon, i ako na glasa~koto mesto se prisutni lica koi ne se povrzani so sproveduvawe na izborite vo soglasnost so ovoj zakon.

Glasaweto na glasa~koto mesto }e se prekine ako za vreme na glasaweto ~lenovite na izbira~kiot odbor go zloupotrebuvaat koristeweto na pejxeri, mobilni telefoni i drugi sredstva za komunikacija.

Ako glasaweto e prekinato podolgo od eden ~as, glasaweto }e se prodol`i za onolku vreme kolku {to trael prekinot, no ne podolgo od dva ~asa.

Ako prekinot trael podolgo od dva ~asa, glasaweto }e se povtori.

Pri~inite za prekinot na glasaweto i vremeto za koe glasaweto moralo da se prekine se vnesuvaat vo zapisnikot.

^len 70

Pretstavnicite na podnositelite na listite, dokolku imaat zabele{ki na rabotata na izbira~kiot odbor za vreme na glasaweto, mo`at da uka`at na nepravilnostite, so cel tie da bidat otstraneti.

Dadenite zabele{ki pismeno se evidentiraat vo zapisnikot, i samo taka evidentiranite zabele{ki mo`at da se istaknuvaat vo prigovorite i da bidat predmet na ocena vo `albenata postapka.

Ako zabele{kite od stav 2 na ovoj ~len na pretstavnicite na podnositelite na listi ne se evidentirani vo zapisnikot, tie imaat pravo da gi dostavat do izbornata komisija vo rok od 5 ~asa po sostavuvaweto (potpi{uvaweto) na zapisnikot.

^len 71

^lenovite na izbornite komisii i izbira~kite odbori, pretstavnicite na podnositelite na listi i nabquduva~ite za vreme na glasaweto i na mestoto na glasaweto ne smeat da nosat oznaki ili simboli na politi~ka partija ili kandidat.

Na denot na izborite ne e dozvolena izborna kampawa.

Vo prostorijata kade {to se izveduva glasaweto i vo nejzina blizina vo radius od 100 metri izbira~kiot odbor vo sorabotka so nadle`nite organi e dol`en da gi otstrani propagandnite materijali.

4. Na~in na glasawe

^len 72

Glasaweto se vr{i li~no na glasa~kite mesta vo Republika Makedonija.

^len 73

Izbira~ite pristapuvaat da glasaat eden po eden. Eden od ~lenovite na izbira~kiot odbor proveruva dali izbira~ot e na soodvetnoto mesto za glasawe i dali ima sredstva za obele`uvawe na prstite na desnata odnosno levata raka.

Koga izbira~ot pristapuva da glasa izbira~kiot odbor go proveruva negoviot li~en identitet.

Li~niot identitet izbira~ot go doka`uva so li~na karta ili patna isprava.

Izbira~kiot odbor po utvrduvaweto na identitetot na izbira~ot go zaokru`uva negoviot reden broj vo izvodot od Izbira~kiot spisok i izbira~ot go stava svojot otpe~atok od desniot palec vo izbira~kiot spisok na mestoto predvideno za toa. Ako nema desen palec toj }e stavi otpe~atok od negoviot lev palec , a dokolku nema ni lev palec , ne se stava na otpe~atok.

Po identifikacijata , izbira~ot pristapuva kon ~lenot na izbira~kiot odbor, koj }e mu dade glasa~ko liv~e i }e go obele`i desniot pokazalec na jabol~eto na prstot so sredstvoto za obele`uvawe. Ako izbira~ot nema desen pokazalec , }e stavi sredstvo na drugiot ,tretiot ili ~etvrtiot prst. Ako izbira~ot nema nitu eden prst , obele`uvaweto so sredstvoto ne se vr{i.

Izbira~ot glasa li~no i zabraneto e glasawe za drugo lice, osven vo slu~aite predvideni vo ~lenot 76 od ovoj zakon.

^len 74

Glasaweto se vr{i so edno glasa~ko liv~e.

Na izbira~aot mu se predava glasa~koto liv~e za listite na kandidatite na toj na~in {to ~lenovite na izbira~kiot odbor ne go gledaat seriskiot broj.

Na izbira~ot mu se objasnuva na~inot na glasawe i mu se dozvoluva da glasa.

^len 75

Izbira~ot glasaweto za listite na kandidati go vr{i na toj na~in {to go zaokru`uva redniot broj na podnositelot na listata za koja {to se opredelil da glasa i glasa~koto liv~e preklopeno go stava vo kutijata za glasawe za listite na kandidati.

^len 76

Izbira~ot koj ne e vo mo`nost da glasa na glasa~koto mesto (nemo}no ili bolno lice) a saka da glasa, }e ja izvesti za toa izbornata komisija najdocna tri dena pred denot opredelen za glasawe.

Izvestuvaweto od stav 1 na ovoj ~len mo`e da se dade i preku polnomo{nik.

Izbornata komisija na toa lice mu ovozmo`uva da glasa vo negoviot dom ili vo bolnicata kade {to se nao|a eden den pred odr`uvaweto na izborite na na~in so koj se obezbeduva tajnosta na glasaweto.

Izbornata komisija za glasaweto od stavot 3 na ovoj ~len obezbeduva posebna kutija za glasawe koja se nosi prazna vo domot, odnosno bolnicata kade {to se nao|a izbira~ot.

Glasaweto od stavot 3 na ovoj ~len izbornata komisija go vnesuva vo zapisnikot.

Za glasaweto od stav 3 na ovoj ~len pretsedatelot na izbornata komisija pismeno gi izvestuva pretstavnicite na podnositelite na listi za denot i ~asot koga }e se izvr{i glasaweto.

^len 77

Izbira~ot koj ima fizi~ki nedostatok ili e nepismen i poradi toa ne mo`e da glasa na na~in utvrden so ovoj zakon, ima pravo so sebe da dovede lice koe }e mu pomogne pri glasaweto.

Ako liceto od stavot 1 na ovoj ~len ne dovede so sebe lice koe }e mu pomogne pri glasaweto, toga{ izbira~kiot odbor }e opredeli drugo lice od redot na izbira~ite.

Liceto koe }e mu pomaga na drugo lice pri glasaweto ne smee da bide od redot na ~lenovite na izbira~kiot odbor, pretstavnicite na podnositelite na listite ili nabquduva~ite.

Edno isto lice mo`e da pomogne pri glasaweto najmnogu na dvajca izbira~i od stavot 1 na ovoj ~len.

Izbira~kiot odbor na liceto od stavot 3 na ovoj ~len }e mu uka`e deka so negovata pomo{ ne treba da vlijae vrz odlukata na izbira~ot.

Glasaweto od stavot 1 na ovoj ~len izbira~kiot odbor go vnesuva vo zapisnikot.

^len 78

Izbira~ite koi na denot na glasaweto ne se vo mestoto na svoeto `iveali{te poradi otslu`uvawe na voeniot rok ili se na voena ve`ba, glasaat vo voenata edinica,organizacijata,ustanovata ili edinicata.

Izbira~ite koi na denot na glasaweto se nao|aat na izdr`uvawe kazna zatvor ili se vo pritvor glasaat vo kazneno-popravnite domovi.